IT SIMPLIFICATION

Zoals u weet heeft Nederland negen topsectoren. Voor de zekerheid noem ik ze nog even: Agro-food, Chemie, Creatieve industrie, Energie, High tech materialen en systemen, Life sciences, Logistiek, Tuinbouw en uitgangsmaterialen  en Water. In deze topsectoren zal het ministerie van EL&I de komende jaren 1,5 miljard Euro investeren.

De topsectoren zijn in februari aangekondigd in de zogenoemde Bedrijfslevenbrief van EL&I ‘Naar de Top’. Aan het eind van die brief is aangegeven dat ICT als een soort innovatie-as alle genoemde sectoren moet gaan versterken. Zodoende kan Nederland wereldwijd tot de top vijf van kennis-economieën gaan behoren.

Geïnspireerd door deze EL&I-brief heeft de branchevereniging van het ICT-bedrijfsleven in Nederland, ICT-Office, eind april een notitie gepubliceerd over ICT en Topsectoren: ‘ICT als Innovatie As’. Dat is een interessant stuk. Voor alle negen topsectoren wordt een overzicht gegeven van ICT-kansen en ICT-onderzoeks-uitdagingen. Per topsector voorzien van concrete voorbeelden. Het meest opvallende bij al die voorbeelden is dat Internet of Things de rode draad lijkt te zijn. De notitie van ICT-Office staat bol van woorden als tags, intelligente verkeerssystemen, multiagent systemen, tracking and tracing, GPS, biomarkers en nanosensoren, smart radar, mobile smart grid, micro-omgevingen, sensor networks, objectdetectie, embedded software, biometrie, meetinstrumenten, etc. Al met al een prachtig overzicht van Internet of Things mogelijkheden. Kansen.

En sinds vorige week is er ook de Digitale Agenda.nl: de ICT-notitie van minister Maxime Verhagen voor de periode 2011-2015 met als kernvraag: Hoe kan ICT slim worden ingezet voor groei en welvaart? De vier hoofdthema’s zijn: Meer ruimte voor ondernemers om slimmer te werken, Snelle en open infrastructuur, Digitale veiligheid en vertrouwen en Kennis die werkt. Dat zijn eigenlijk meer voorwaarden-scheppende zaken. Niet verkeerd, goed als het uitgevoerd wordt, maar of dat voldoende is? Drie van de negen topsectoren komen even aan de orde in paragraaf 2.9 van de Digitale Agenda.nl, maar de voorbeelden zijn wat vlak en bleek vergeleken met de inspiratie die de ICT-Office notitie uitstraalt. Nu komen er binnenkort ook per topsector nog speerpunten-agenda’s (samengesteld door topteams!) en mogelijk gaan we daar de Internet of Things kansen alsnog terugvinden. Dat zou top zijn.

Vorige week was ik in het ziekenhuis voor een röntgenonderzoek. Nadat de verpleegster mij geruststellend had toegesproken en uitleg had gegeven over de procedure, kwam de radioloog binnen. Vriendelijk, tikje nonchalant, maar toch wel deskundig. Vanuit allerlei hoeken en in meerdere standjes zijn de opnamen gemaakt. Geen bijzonderheden te zien, zo luidde het voorlopige oordeel. Prettig. Bedankt.

Toen ik weer aangekleed buiten stond wist ik niet meer hoe de radioloog heette. Stom. Hij heeft zich keurig aan mij voorgesteld, maar helaas. Een paar weken geleden wist mijn echtgenote de naam van haar specialist ook al niet meer (ik was dus een gewaarschuwd mens!). Zij wist gelukkig wel nog hoe het onderzoek heette dat ze ondergaan had. Maar in de samenvatting van de bevindingen van de dienstdoende specialist ontbrak 1 moeilijk woord, waar ze niet meer op kon komen. Thuisgekomen hebben we nog een tijdje gegoogled, zonder resultaat. Het is er niet meer van gekomen om de huisarts er over te bellen. Zo’n specialist bel je natuurlijk niet. Alles was in orde, meldde de assistente van de huisarts een week later telefonisch, terwijl mijn vrouw in de supermarkt stond. Ok.

Mijn radioloog was het overigens helemaal met mij eens, dat na ieder onderzoek in het ziekenhuis de dienstdoende specialist op een half A4-tje aan de patiënt zou moeten e-mailen of meegeven: wat er onderzocht is, wat de bevindingen zijn, plus de namen van arts en verpleegkundige. Zo’n verslagje kan ik dan opnemen in Google Health. Daar noteer ik ook altijd welke medicijnen ik voorgeschreven krijg. En hoeveel ik er daadwerkelijk gebruikt heb. Bij wijze van spreken, dan…..

Google Health is namelijk helemaal niet zo handig, erg Amerikaans. En Larry Page, gaat als nieuwe Google CEO, Google Health waarschijnlijk niet vervolmaken. Te ver van de basis. (Dat sounds like simple en dus verstandig.) Geheel tegen de Google-traditie in, was Google Health van begin af aan voorzien van een verdienmodel. De applicatie is opgezet in samenwerking met leveranciers uit de gezondheidsindustrie, die zouden gaan betalen voor geaggregeerde informatie vanuit Google Health. Daar is natuurlijk al heel veel discussie over geweest. Zoveel, dat Larry er dus nu de stekker uit gaat trekken.

Hoe nu verder? Ik wil geen Electronisch Patiënten Dossier, maar mijn Eigen Gezondheid Dossier! Met waarnemingen, diagnoses, verrichtingen en medicatie in gewone-mensen-taal en voorzien van standaard coderingen zodat artsen onderling het ook begrijpen. Maar nee, we gaan ziekenhuizen en andere zorgverleners dit nu regionaal laten aanpakken. Dat doet denken aan 418 gemeenten en 12 provincies ………

Stel dat je nu zou kunnen gaan naar www.provincialestatenverkiezingen2011.nl.

Een aantrekkelijke homepage verleidt je om door te klikken naar onderwerpen als ‘Je eigen provincie’, ‘Provinciale Staten en Eerste Kamer’, ‘Wat doet een provincie eigenlijk? e.d.  Prominent op de homepage: de STEM!-button. Je klikt er nieuwsgierig op en krijgt onmiddellijk de mededeling ‘ Sorry, stemmen kan alleen op woensdag 2 maart 2011′. Zou dat niet gewoon moeten kunnen? Dat je op 2 maart ‘s nachts, in de vroege ochtend, tijdens de lunch of om 5 voor 24.00 uur via internet je stem kunt uitbrengen? Dat die website je een overzicht biedt van alle programma’s van de deelnemende partijen, inclusief een vergelijkend overzicht per thema. Heldere profielen met foto’s van de kandidaten per partij. Een overzicht van de thema’s die in de afgelopen periode in jouw provincie actueel waren, met links naar relevante nota’s en moties en het stemgedrag van de verschillende partijen.

Natuurlijk heb je dan voor dat stemmen wel een DigiD nodig, net als bij het invullen en opsturen van belastingaangiften via de website van de Belastingdienst. Of misschien is samenwerking met de banken mogelijk waardoor het ook met behulp van een pinpas en chipper of andere digitale identificatiemethode kan. En waarom eigenlijk niet stemmen vanaf je mobiel? Zodat je ook vanuit de trein gebruik kunt maken van je stemrecht.  Bij Rabo of ING kun je vanaf een mobiele telefoon het saldo van een bankrekening checken en duizenden Euro’s overmaken naar weet-ik-wie. Dan kan het vertrouwelijk uitbrengen van een stem in het kader van landelijke, provinciale of gemeentelijke verkiezingen toch niet moeilijk zijn? Wat zou het effect zijn op de opkomst? Ik weet het wel.

De Provincie Limburg heeft een groot probleem met informatievoorziening. Een belangrijk project (Aristoteles) is mislukt en de schade is inmiddels opgelopen tot 2,5 miljoen euro. De provincie heeft nu besloten om een strategisch informatieplan op te stellen. Dat is sowieso een goed idee. Misschien is het ook een idee om eens bij de 11 andere provincies langs te gaan en te vragen hoe zij het doen, die ICT.

Je zou namelijk denken dat die andere 11 provincies ongeveer dezelfde taken uitvoeren als de provincie Limburg.

Wat doen provincies eigenlijk? De belangrijkste provinciale taken zijn ruimtelijke ordening (structuurvisies),   milieu (o.m. schoonmaak vanverontreinigde terreinen, afspraken om stank en luchtvervuiling te beperken), waterbeheer (bevaarbaarheid rivieren, sloten en plassen, gezond zwemwater en afvalwaterzuivering van huishoudens en fabrieken), aanleg en onderhoud van wegen en bruggen, bevordering van economische ontwikkeling en werkgelegenheid (lobby bij overheid en vooral EU), behoud van waardevolle landschappen, welzijn (geestelijke gezondheidszorg, bibliotheekwerk, toezicht op verzorgings- en verpleeghuizen), bevorderen cultuur, recreatie en sportbeoefening en toezicht op gemeenten (vooral financieel) en toezicht op de waterschappen.

Dat klinkt naar: veel bevorderen van, toezicht op, samenwerking met, visie ontwikkelen op, behoud van e.d. Vooral een regisserende rol dus. Weinig omvangrijke transactionele processen, met uitzondering misschien van subsidieverlening en vergunningenbeheer.  Je zou denken dat het vooral om kantoorautomatisering gaat voor de ruim 900 medewerkers. Of is het ingewikkelder….??

Is de ICT van de gemeente Amsterdam anders dan die van Rotterdam, Den Haag of Utrecht?

Gemeenten in Nederland voeren allemaal dezelfde taken uit. Een heel pakket: van paspoorten en rijbewijzen uitdelen, politie en  brandweer organiseren, via de uitvoering van bijstandsregelingen, GGD en  thuiszorg tot en met grondzaken en woningbouw regelen, inzameling huisvuil, de plantsoenendienst, sportfaciliteiten onderhouden en nog veel meer. Dat hebben ze niet zelf bedacht, maar is gewoon vastgelegd in de Grondwet en in de Gemeentewet.

De ICT-ondersteuning, die de 418 Nederlandse gemeenten nodig hebben bij de uitvoering van deze taken, kan niet erg verschillend zijn. De bedrijfsprocessen en werkprocessen moeten op elkaar lijken, zo niet identiek zijn, net als de management-informatiebehoefte ……. tenzij iedere gemeente en iedere ICT-afdeling zijn eigen ding mag doen.

Nu is het wel zo dat de kleinste gemeente, Schiermonnikoog, nog geen 1000 inwoners telt, en de grootste gemeente, Amsterdam, een stuk of 780.000. Dat zal leiden tot verschillen in de benodigde ICT-constellatie. Laten we de 418 gemeenten indelen in drie clusters:

- 25 grotere gemeenten met meer dan 100.000 inwoners

- 180 middelgrote gemeenten met tussen de 25.000 en 100.000 inwoners

- 215 kleinere gemeenten met minder dan 25.000 inwoners.

Die 180 middelgrote gemeenten vormen de harde kern, daar wonen de meeste burgers. Dat zullen er alleen maar meer worden als gevolg van lopende gemeentelijke herindelingen, waarbij met name kleine gemeenten samengevoegd worden. Voor die middelgrote gemeenten moet een standaard ICT-configuratie (hardware, software en architectuur) bedacht worden: de Gemeente Standaard ICT (GESI).

De 215 kleinere gemeenten kunnen volgens mij qua ICT het beste op regionale basis samenwerken in ca 20 Shared Service Centra.  Die SSC’s kunnen hun configuratie dan weer in grote lijnen baseren op de GESI. De 25 grotere gemeenten moeten ook GESI toepassen, tenzij er bijzondere redenen zijn om een andere oplossing te kiezen. Verder stel ik me voor alle gemeenten en SSC’s verplicht gebruik maken van een stuk of 4 landelijk verspreide gemeentelijke datacentra voor dataverwerking- en data-opslagcapaciteit. Met onderlinge uitwijk natuurlijk. Alle servers de deur uit!

Twee belangrijke voordelen: gemeentelijke kostenbesparing en landelijke kostenbeheersing. In 2010 zijn de softwarekosten van gemeenten met 25 procent toegenomen, blijkt uit de ICT Benchmark Gemeenten van adviesbureau M&I. Naar verwachting zullen de kosten ook de komende jaren zullen stijgen, omdat er bij veel gemeenten sprake is van een investeringsachterstand. Een tweede voordeel is dat de kosten en andere consequenties van beleidswijzigingen in de Haagse politiek ook voortaan beter in te schatten zijn en meegenomen kunnen worden in de besluitvorming.

KING, een adviesorgaan voor gemeenten, zit op eenzelfde lijn van standaardisatie en SSC’s. Er zijn al een Gemeentelijke Model Architectuur (GEMMA), Referentiemodellen voor Gemeentelijke Basisgegevens (RGBZ en RSGB) en een Standaard Uitwisselingsformaat (StUF). Veel denkwerk is al verricht blijkbaar. Nu doorpakken dus! Of redeneer ik te simpel?

Grote ICT-projecten blijven moeilijk.

Ter voorkoming van ellende is door de Rijksoverheid de Engelse project-review methode OGC Gateway geadopteerd. Deze methode heeft 2 bijzondere kenmerken: Snelkookpan en Peer-to-peer. De daadwerkelijke review vindt plaats gedurende 1 week; eerst drie dagen interviews, dan een dag schrijven en een dag rapporteren. De reviews worden uitgevoerd door een team bestaande uit 4 collega’s (van hetzelfde stevige niveau) van de opdrachtgever van het project. Zodoende is er meteen level playing field. Bureau Gateway, een onderdeel van het Ministerie van BZK onder leiding van Pieter Frijns, traint de reviewers, bereidt de reviews voor en bewaakt de procedure. Door de intensiteit van de methode en het vereiste hoge niveau van de peers is een grote pool gecertificeerde reviewers nodig. Naar het zich laat aanzien zal de methode ook in andere sectoren en niet alleen voor ICT-projecten gebruikt kunnen worden. In de UK worden bijvoorbeeld de vele projecten in het kader van de Olympische Spelen in 2012 met de Gateway-methode bewaakt. Bureau Gateway orienteert zich dan ook op uitbreiding van het werkveld en het aantal reviewers. Zie: Computable 17 maart 2009 en de website van OGC.

De Wet Openbaarheid Bestuur levert volgens kamerlid Mariko Peters van GroenLinks onvoldoende transparantie op. Zij doet 6 voorstellen om de toegankelijkheidvan documenten te verbeteren:

1. Alle documenten op een openbare lijst (een register)

2. Online beschikbaarheid van alle documenten (en online aanvragen indien een beslissing nodig is)

3. Beter gevulde websites (o.m. met agenda’s, besluiten, wetsvoorstellen, convenanten, deskundigenadviezen e.d.)

4. Betere uitwisseling met open standaarden

5. ICT-projecten zelf transparanter (a la IT Dashboard van regering Obama)

6. Informatietoezichthouder

bron: www. webwereld.nl

‘Taking a page from our efforts here in the Obama Administration, the United Kingdom today launched data.gov.uk- a site to aggregate datasets from the UK government. It is exciting to see the seeds of openness, accountability, and transparency taking root around the world.’

Aldus Vivek Kundera, de federale CIO van de USA en de initiator van de Federal IT Dashboard, over de nieuwe website van de Britse overheid, die overigens veel breder van opzet is. In december meldde Kundera en passant in een diepte-interview met Information Week dat ook de CIO van Nederland interesse heeft om het US-dashboard te kopiëren (bron: webwereld.nl).

De CIO van de federale overheid in de USA, Vivek Kundra, heeft afgelopen zomer een nieuwe website gelanceerd met informatie over de ICT-uitgaven van de verschillende onderdelen van de Amerikaanse overheid: it.usaspending.gov. Het is de moeite waard want het gaat over meer dan 75 miljard US dollar aan uitgaven per jaar. Aanleiding voor Vivek Kundra was het grote aantal projectmislukkingen in ICT. In 2008 ging het om circa een derde van alle ICT-investeringen binnen de overheid.
Het idee achter de website is dat meer inzicht in gegevens over het verloop van projecten leidt tot beter management: ‘….we need a new foundation for management – one built on the values of transparancy, accountability, and responsibility….’. Vivek Kundra vindt het normaal om aan de belastingbetaler inzicht te geven en verantwoording af te leggen. Hij gebruikt de website ook als een instrument om de cultuur binnen de overheid te beinvloeden.
De website ziet er fraai uit. Gekozen is voor dashboard-design met veel drill-downs.

Staatssecretaris van Financiën Jan Kees de Jager heeft een speciale website geopend over e-factureren: www.e-factureren.info.  De website is bestemd voor ondernemers, accountants, overige dienstverleners en softwareproducenten. De website omvat onder meer een handleiding voor ondernemers, een overzicht van actuele ontwikkelingen en ook informatie over e-factureren in en met het buitenland. Door vereenvoudiging van de fiscale regels rondom e-factureren is een besparing voor het bedrijfsleven mogelijk van ca. € 600 mln. De overheid streeft zelf naar 10% e-factureren in 2010. Factuurwijzer.nl heeft de website ontwikkeld in opdracht van het kennisplatform ECP-EPN met subsidie van het ministerie van Economische Zaken.  Ook de website van Factuurwijzer.nl zelf, een initiatief van Silverback, geeft veel informatie over e-factureren.